شیدایی

ای خدای محمد! به تنهایی و غربت و بی یاوری ما رحم آر و به حق نبیت

در ظهور ولیت و منتقم آل محمد (صلوات الله علیهم اجمعین)

 تعجیل فرما.

گزیده ای از سخنان مقام معظم ولایت

در جمع مردم گرمسار

جوانان

اكثر مردم جامعه‏ى ما جوانند؛ آن هم جوانانى كه غالباً در دام گرفتاريها و فسادهايى كه جوانهاى دنيا در آن گرفتارند، گرفتار نشده‏اند. بنده قبول نمى‏كنم حرف افراد بدبينى را كه نسل جوان ما را به انواع اتهامات متهم مى‏كنند و اينها را واقع‏بينانه نمى‏دانم، بدبينانه مى‏دانم. جوان جامعه‏ى امروز ايران با جوان دوران قبل از پيروزى انقلاب و با جوانان امروز در سطح كشورهاى منطقه و بسيارى از كشورهاى دنيا - كه ما خبر داريم - از زمين تا آسمان تفاوت دارد. در دل و زندگى جوان ما باورهاى دينى هست؛ بى‏مبالاتى و بى‏اعتنايى به ارزشها در جوانان ما بسيار كم است.

 جوانهاى ما دل در گروِ حقيقت دارند؛ دلهايشان نرم و نورانى است. هيچ وقت در اين كشور در طول سالهاى گذشته، از دوران جوانى و نوجوانى ما، به ياد نداريم كه در ماه رمضان، در مساجد كشور يا در مسجد گوهرشاد مشهد، مردم بيايند اعتكاف بكنند. در ايام‏البيض سه روزِ متعارف ماه رجب يا ماه شعبان، ما تعداد معدودى در قم ديده بوديم كه اعتكاف مى‏كردند؛ آن هم غالباً طلبه‏ها. در غير آن معمول نبود. امروز در ايام اعتكاف، دانشگاهها و مساجد و سرتاسر كشور و مساجد جامع، مملو از معتكفين است؛ علاوه‏ى بر آن، در دهه‏ى آخر ماه رمضان، جمعيت عظيمى مشغول اعتكاف بودند. چه كسانى؟ پيرمردها؟ پيرزن‏ها؟ نه، همين جوانها، جوانترينها. اين ديگر در دنيا نظير ندارد. اين نسل جوان امروز ماست. امروز گرايش به دين و ارزشهاى انقلابى، وجه غالب جامعه است.                                

دولت اسلامی

 خوشبختانه يك دولت مردمى و پايبند به ارزشهاى دينى هم سرِ كار است. خود رئيس جمهور با شيوه و منش مردمى، با ساده‏زيستى، با دلبستگى كامل به ارزشهاى اسلامى، با شجاعت و اعتمادبه‏نفس، در ميدان كار و تلاش است؛ اجزاى دولت و خود رئيس جمهور، كمربسته‏ى خدمت به مردم مشغول كار هستند. ابتكار عمل را - هم در مسائل كشور و هم در مسائل بين‏المللى - در دست دارند. امروز در عرصه‏ى بين‏المللى ديگر اين‏طور نيست كه مسئولان كشور ما مجبور باشند دنبال حرف سياستمداران و سياست‏سازان بين‏المللى بدوند؛ نه، ابتكار عمل در دست مسئولان ماست. اعتمادبه‏نفس و ايمان و اتكاء به خدا در مسئولان كشور، يك چنين اثرى دارد و امروز بحمداللَّه اين‏طور است. رئيس جمهور، اهل كار، اهل ابتكار، اهل خدمت، اهل عمل، وارد ميدان و خسته نشو است؛ اين، افقها را روشن مى‏كند. امروز نظام سياسى ما اين‏طورى است؛ نظام باثبات، مردم مؤمن، جوانان علاقه‏مند، پُرتحرك و پُرشور، و مسئولان دلسوز و علاقه‏مند، شجاع و داراى ابتكار عمل.

درامروز بحمداللَّه قشرهاى عمومى مردم - بخصوص مردم مستضعف - اميدوارند. اين اميدوارى نه به خاطر اين است كه مشكلات برطرف شده است؛ ممكن است برطرف كردن مشكلات، سالها طول بكشد. گاهى انجام كارهاى بزرگ احتياج دارد به گذشت يك دوره، دو دوره‏ى عمر دولتها تا به نتيجه برسد؛ ليكن در عين حال مردم اميدوار و خوشحالند؛ چرا؟ چون احساس مى‏كنند دارد كار مى‏شود؛ در جهت رفع تبعيض و كمك به محرومان پيشرفت است؛ همين، دل مردم را خوشحال مى‏كند. بنده هم تأكيدم هميشه - در طول اين سالهاى گذشته - به دولتها و مسئولان مختلف اين بوده كه كارى كنيد چيزى از خود نشان بدهيد كه مردم بفهمند و قبول كنند كه شما داريد كار مى‏كنيد و داريد به سمت اهداف حركت مى‏كنيد. مردم ما، مردم بزرگوارى‏اند.

درد دلهای یک مصلح با فرزندانش

حرف اصلى ما امروز اين است كه نه با توقف در گذشته و سركوب نوآورى مى‏توان به جايى رسيد، نه با رهاسازى و شالوده‏شكنى و هرج و مرجِ اقتصادى و عقيدتى و فرهنگى مى‏توان به جايى رسيد؛ هر دو غلط است. آزادى فكر؛ همان نهضت آزادفكرى كه ما دو، سه سال قبل مطرح كرديم و البته دانشجوها هم استقبال كردند؛ اما عملاً آن كارى را كه من گفته بودم، انجام نشده است؛ نه در حوزه، نه در دانشگاه. من گفتم كرسيهاى آزادانديشى بگذاريد.

مسئله‏ى آزادانديشى‏اى كه ما گفتيم، ناظر به اين است. بايد راه آزاد انديشى و نوآورى و تحول را باز گذاشت، منتها آن را مديريت كرد تا به ساختارشكنى و شالوده‏شكنى و بر هم زدن پايه‏هاى هويت ملى نينجامد. اين كار، مديريت صحيح لازم دارد. چه كسى بايد مديريت كند؟ نگاهها فوراً مى‏رود به سمت دولت و وزارت علوم و...؛ نه، مديريتش با نخبگان است؛ با خود شماست؛ با اساتيد فعال، دانشجوى فعال و مجموعه‏هاى فعال دانشجويى. حواستان جمع باشد! دنبال حرف نو و پيدا كردن حرف نو حركت كنيد؛ اما مراقب باشيد كه اين حرف نو در كدام جهت دارد حركت مى‏كند؛ در جهت تخريب يا در جهت ترميم و تكميل؛ اينها با هم تفاوت دارد. اين وظيفه‏اى است به عهده‏ى خود شماها. امثال بنده كه مسئول هستيم؛ البته مسئوليتهايى داريم و شكى نيست در اين زمينه‏ها؛ اما كار، كارِ خود شماهاست. گمان نكنيد كه نهضت آزادانديشى و حركت تحول و شجاعت در كارهاى گوناگون را، به جاى شما كه دانشجو هستيد يا محقق هستيد يا استاد هستيد، ممكن است مسئولان دولتى يا بنده بياييم انجام بدهيم؛ وظيفه‏ى نخبگان فكرى و فرهنگى جامعه و حوزه و دانشگاه، مديريت اين تحول است. نه بايد تحولات را سركوب كرد، نه بايد تسليم هر تحولى شد. خوب، اين تحول براى چيست؟ براى پيشرفت. پيشرفت چيست؟ بايد آن را معنا كنيم.

اولاً اين سؤال را بايد از خودمان بكنيم: پيشرفت چيست؟ اگر سؤال نكنيم كه پيشرفت چيست، پيداست به فكر پيشرفت نيستيم. بنابراين، بايد اول اين سؤال را از خودمان بكنيم و به دنبال پاسخش حركت بكنيم تا آن را پيدا بكنيم.

براى اينكه ما بتوانيم نسخه‏ى درست پيشرفت را پيدا كنيم، چه لازم داريم؟ بحث نظرى. اين، يكى از آن كارهايى است كه شماها بايد بكنيد. پيشرفتِ يك كشور چيست؟ البته مقصودم اين نيست كه در بحثهاى ذهنى و باز بيفتيم و همين‏طور خودمان را معطل مباحث ذهنى بكنيم؛ مباحث تئوريكِ بدون توجه به خارج و واقعيات؛ نه، اينها را نمى‏خواهم، اين غلط است. مثل اينكه در باب تهاجم فرهنگى ما يك روزى گفتيم دارد تهاجم فرهنگى انجام مى‏گيرد. اين صحبتِ دوازده، سيزده سال قبل است. اگر از من مى‏خواستند كه تهاجم فرهنگى را نشان بدهم، من كه با چشم خودم كأنّه دارم تهاجم فرهنگى را مى‏بينم، مى‏توانستم موارد را نشان بدهم. در چندين سخنرانى نشان هم دادم؛ اما بعضيها شروع كردند به انكار تهاجم فرهنگى! و گفتند: نه آقا، چنين چيزى وجود ندارد!

 (دشمن )هميشه لشگرى هم از امكانات فرهنگى و رسانه‏اى و روزنامه‏هاى فراوان و مسائل گوناگون تبليغات در مشت اينها بوده است، كه اينها امروز يواش يواش دارد پخش مى‏شود و من   سه، چهار ماه قبل از اين، من مقاله‏ای را ديده بودم و گزارشى از تشكيلِ «ناتوى فرهنگى» را خواندم. يعنى در مقابل پيمان ناتو كه امريكاييها در اروپا به عنوان مقابله‏ى با شوروى سابق يك مجموعه‏ى مقتدر نظامى به وجود آوردند؛ اما براى سركوب هر صداى معارض با خودشان در منطقه خاور ميانه و آسيا و غيره از آن استفاده مى‏كردند، حالا يك ناتوى فرهنگى هم به وجود آورده‏اند. اين، بسيار چيز خطرناكى است. البته حالا هم نيست؛ سالهاست كه اين اتفاق افتاده است. مجموعه‏ى زنجيره‏ى به هم پيوسته‏ى رسانه‏هاى گوناگون - كه حالا اينترنت هم داخلش شده است و ماهواره‏ها و تلويزيونها و راديوها - در جهت مشخصى حركت مى‏كنند تا سررشته‏ى تحولات جوامع را به عهده بگيرند؛ حالا كه ديگر خيلى هم آسان و رو راست شده است.

همان شبكه و همان ناتوى فرهنگى در مجموعه‏ى خود، بسيارى از اين دانشمندان، متفكران، هنرمندان، ادبا و امثال اينها را هم دارد. با وجود همه‏ى اينها، اساس تحول بايد بر «ملاحظه‏ى عناصر اصلى هويت ملى» قرار داده شود، كه آرمانهاى اساسى و اصولى مهمترين آنهاست. من اين را عرض مى‏كنم كه صنعتى شدن، فرا صنعتى شدن، پيشرفت علمى، پيشرفت خدماتى و پيشرفتهاى بهداشتى و درمانى، باشد؛ اما اساس اينها بايد حفظ هويت ملى باشد. اگر يك كشورى همه‏ى اينها را داشت، اما از لحاظ ملى، يك كشور بى‏هويتى بود، فرهنگش وابسته‏ى به ديگران بود، از گذشته و تاريخ خود هيچ بهره‏اى نداشت و نبرده بود، يا اگر گذشته‏اى داشت، آن گذشته را از چشمش دور نگه داشتند يا آن را در نظرش تحقير كردند، اين كشور مطلقاً پيشرفت نخواهد كرد؛ زيرا هويت ملى، اساس هر پيشرفتى است.

آنچه كه ما در تحول، تحولى كه با پيشرفت همراه است، مورد نظرمان است - كه جا دارد كه اين جزو آرمانهاى ما باشد - مبارزه‏ى با فقر، مبارزه‏ى با تبعيض، مبارزه‏ى با بيمارى، مبارزه‏ى با جهل، مبارزه‏ى با ناامنى، مبارزه‏ى با بى‏قانونى، مديريتها را به سطح علمى‏تر ارتقاء دادن، رفتار شهروندان را به سطوح منضبط ارتقاء دادن و انضباط اجتماعى، رشد امنيت، رشد ثروت ملى، رشد علم، رشد اقتدار ملى، رشد اخلاق و رشد عزت ملى است؛ همه‏ى اينها در اين تحول و پيشرفت، به معناى صحيح دخالت دارند و ما اينها را پايه‏هاى اصلى مى‏دانيم. در كنار اينها، عشق به معنويت و ارتباط با خدا، مهمترين عاملى است كه پيشرفت يك ملت را به معناى واقعى خودش تضمين مى‏كند؛ اگر اين نشد، همه‏ى آنچه كه دستاوردهاى به معناى عرفى و رايج جهانِ پيشرفته محسوب مى‏شود، ممكن است در راههاى غلطى مصرف شود. يعنى ممكن است يك كشور از لحاظ رفتارهاى اجتماعى‏اش منضبط، مؤدب و با اخلاق باشد، ثروت و علم را هم به دست بياورد، اما در عين حال همين ثروت و علم، و همين انضباط مردمى خودش را براى نابود كردن يك ملت ديگر به كار گيرد. اين غلط است؛ اين در منطق ما درست نيست.

نبی در کلام علی

هدف از بعثت
خطبه هاي بسياري در نهج البلاغه در ذکر سول خدا و تشريح علل رسالت ايشان آمده است. از اين خطبه ها مي توان به خطبه هاي 26 و 116 و 147 و 198 و 214 اشاره کرد. مواردي را که اميرمومنان علي(ع) در اين خطبه ها به آن اشاره نموده اند در 8 مورد زير قابل ذکر است:

1. مردم را بترساند؛

2. فرمان خدا را چنانکه بايد رساند؛

3. حق را دعوت کننده باشد؛

4. برآفريدگان گواه باشد؛

5. پيام هاي پروردگارش را رساند؛

6. بندگان خدا را از پرستش بتان برون آرد و به عبارت او وا دارد؛

7. از پيروي شيطان برهاند و به اطاعت خدا کشاند؛

8. رساندن شريعت.

اميرالمومنين که در روزهاي آغازين بعثت ايمان آورده و گام به گام و نفس به نفس نبي اکرم آمده چه گويا و رسا هدف از رسالت را بيان مي دارد و آن را رهايي از بند شياطين و طواغيت و راه يافتن به شرافت انساني مي نامد.

در اين ميانه رسول خدا چگونه و چه سان در راه دست يافتن به اين اهداف تلاش کرد. پاسخ اين سؤال را در مورد سوم مي توان يافت.

3- تلاش هاي حضرت رسول در دوران رسالت:

حضرت امير در خطبه 116 نهج البلاغه تلاش حضرت رسول (ص) را چنين توصيف مي کند: " نه سستي کرد و نه باز ماند و در راه خدا با دشمنان او جهاد کرد، نه ناتوان شد و نه عذري آورد." چنانکه مي نمايد امام علي(ع) با کلام سحرانگيز خويش پايمردي و روح خستگي ناپذير حضرت رسول را مي ستايد و آيه 127 از سوره توبه اين جملات را تصديق مي کند خداوند در توصيف تلاشهاي پيامبراکرم(ص) مي فرمايد." لقد جاء کم رسول من انفسکم عزيز عليه ما عنتم حريص عليکم بالمومنين رئوف رحيم " همانا رسولي از جنس شما براي هدايت خلق آمد که از فرط محبت و نوع پروري ، فقر وپريشاني و جهل وفلاکت شما بر او سخت مي آيد وبرآسايش ونجات شما بسيار حريص وبه مومنان رئوف ومهربان است .

در خطبه اي ديگر( خطبه 185) در تشريح تلاش هاي حضرت ختمي مرتبت آمده است: "او را با حجت هاي الزام کننده فرستاد و با پيروزي آشکار و راه پديدار. پس رسالت خود را آشکارا رساند و مردم را به راه راست واداشت و آن راه را بديشان نماياند. نشانه ها بر پا کرد براي راه يافتن با چراغ هاي روشن. رشته هاي احکام اسلام را استوار کرد و دستاويزهاي آن را محکم و پايدار."

حضرت امير در خطبه 190 بيان مي کند:" گواهي مي دهم که محمد(ص) بنده و فرستاده اوست. به طاعت خدا خواند و دشمنانش او را با جهاد در دين مقهور گرداند. هم داستاني- کافران- بر دروغگو خواندن او، وي را از دعوت بازنگردانيد و کوشش در خاموش ساختن نور وي، او را بر جاي ننشانيد."

و اين پايمردي، استقامت و کوشش مداوم ميسر نمي شد اگر حضرت رسول ميراث دار انبياء و خاتمه بخش محاسن و سجاياي آنان نبود.

 تفكر » از ريشة « فكر » به معناي انديشه و در امري دقيق و باريك شدن است . حقيقت تفكر كاربرد نيروي عاقله در به دست آوردن مجهولات از تجزيه و تركيب معلومات است . راغب در تبيين مفهوم تفكر مي نويسد : تفكر اعمال نظر و تدبر است براي دستيابي به واقعيات و عبرتها و غير آنها . 1
« تعقل » نيز از مادة « عقل » به معناي فهم ، درك و معرفت است .
تفكر و تعقل در اسرار آفرينش آسمانها و زمين به انسان آگاهي و توان خاصي مي دهد و نخستين اثر آن توجه به بيهوده نبودن خلقت و عمل بر مقتضاي وظيفه است . غالباً « عقل » در مواردي به كار مي رود كه « ادارك و فهم » با « عواطف و احساسات » آميخته شود و به دنبال آن عمل باشد .
تدبير ، تفكر و دورانديشي از برجسته ترين صفات و ويژگيهاي رسول اعظم است كه در كاركردهاي فردي و اجتماعي آن حضرت در طول زندگي پر بركتش كاملاً نمايان است . محدث قمي به نقل از ابن [ ابي ] هاله آورده است :

رسول خدا (ص) پيوسته در اندوه و تفكر بود و هرگز استراحت و آسايش نداشت . 2
او پايه و قوام انسان را خرد او و ديانت را در خردمندي مي داند 3 و معتقد است خوشبختي و نيكي تنها در پرتو عقل دستيافتني است 4 و براي عقل نقش هدايتگرانه قائل است . 5 بر اين اساس ارزش و عظمت انساني را به ميزان بهره مندي فرد از خردمندي . تعقل دانسته ، مي فرمايد :
اذا رايتم الرجل كثير الصلوه ، كثير الصيام فلا تباهوا به حتي تنظروا كيف عقله . 6
به افزوني زياد نمازگزاردن و زياد روزه گرفتن كسي مباهات نكنيد تا آنكه بنگريد عقلش به چه ميزان است .
با مطالعه و انديشه دربارة وضع قوم رسول خدا (ص) ؛ وضعيتي كه در آغاز بعثت داشتند و موقعيتي كه در پرتو رهبري الهي و خرمندانة اين پيامبر خدا و آيين و دستورات ديني همسو با خرد او پيدا كردند مي توان فهميد كه آن حضرت خردمندترين و دورانديش ترين مردم جهان بوده است . او مردمي را كه در پرتگاه جهل و خرافات غلتيده بودند و جز خشونت ، فخر فروشي ، غارت ، تندخويي و باديه نشيني كارنامه اي نداشتند چنان تربيت و رهبري كرد كه پرچمدار عدالت و آزادي و دانش و خردمندي گشتند .
رسول اعظم (ص) به تفكر و تعقل از همان اوائل زندگي كه در سرزمين اجياد ، در اطراف مكه به شباني مي پرداخت اهتمامي ويژه داشت و با عزلت و تنهايي در آن سكوت صحرا ساعتها به فكر فرو مي رفت و در امر وجود و حيات و نظام خلقت و رسالت آينده اش غور مي نمود . او در دنيايي غير از دنياي قوم خود مي زيست . او با مركب تفكر و تعقل از مرز ماده و طبيعت عبور كرده و در آن سوي اين پديده هاي چشم گير و در همان حال ناپايدار و زودگذر ، به پديد آورنده و آفريدگار نيرومند و دانا و ابدي و ازلي مي انديشيد و محصول آن ، روي آوردن به وي با همة وجود و تسليم در برابر اوست :
اني وجهت وجهي للذي فطر السموات و الارض حنيفا و ما انا من المشركين . 7
به راستي من خالصانه ، روي دل به سوي كسي داشته ام كه آسمانها و زمين را آفريد و من از مشركان نيستم .
هر چه بر زندگي آن حضرت مي گذشت و به زمان موعود نزديك تر مي شد دلبستگي اش به مطالعه در نظام خلقت و تفكر و تعقل افزون تر مي گشت . او براي اين منظور خلوتگه جبل النور ( كوه حرا ) را مناسب تر يافت و اكثر اوقات خود را در آن جا بسر مي برد و با اندك توشه ، روزها در آنجا معتكف مي شد . انديشه هاي عميق دروني ، ناسازگاري محيط و شوق ديدار يار از عوامل زمينه ساز اين انزوا بود . اين حالت خلوت در ماه رمضان به اوج مي رسيد . يار تنهايي و خلوتش ؛ علي (ع) در اين زمينه مي فرمايد :
و لقد كان يجاور في كل سنه بحراء فاراه و لايراه غيري . 8
و [ رسول خدا (ص) ] هر سال [ مدتي ] در حرا اقامت مي گزيد . من او را مي ديدم و جز من كسي او را نمي ديد .
1 . المفردات ، واژه « فكر » .
2 . كحل البصر في سيره سيد البشر ، ص 79 .
3 . قصار الجمل ، ج 2 ، ص 51 .
4 . همان .
5 . همان .
6 . همان ، ص 47 .
7 . انعام ( 6 ) ، آيه 79 .
8 . نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبة 234 .

پي نوشت :
« درسهايي از سيره محمد پيامبر اعظم(ص) » نشر سازمان تحقيقات و مطالعات بسيج

درخواست تجديدنظر در حكم اعدام صدام

شبكه خبري تلويزيوني «الجزيره» اعلام كرد، وكلاي صدام درخواست تجديدنظر در حكم اعدام وي را كه ديروز به اتهام كشتار مردم دجيل صادر شد، ارائه كردند.

بنابر اين گزارش، هيات دفاع از صدام گفت با وجود علم به اينكه اين درخواست سودي نخواهد داشت، آن را ارائه كرده است.

دادگاه عالي جنايي عراق ديروز صدام، برزان التكريتي برادر ناتني وي و رئيس دستگاه اطلاعاتي رژيم بعث و «عواد البندر» رئيس دادگاه منحل‌شده انقلاب عراق را به اتهام كشتار بيش از 140 نفر از مردم دجيل در سال 1982 به اعدام محكوم كرد و ديگر متهمان پرونده به حبس ابد و زندان‌هاي مدت‌دار محكوم شدند و يك نفر نيز تبرئه شد.

بنابر نظامنامه دادگاه عالي جنايي عراق در صورتي كه وكلاي صدام نيز درخواست نمي‌دادند، اين حكم به طور خودكار مورد تجديدنظر قرار مي‌گرفت.

بلر با حكم اعدام صدام مخالفت كرد
توني بلر، نخست وزير انگليس گفت با حكم اعدام صدام يا هر كس ديگري مخالف است.

به گزارش فارس به نقل از خبرگزاري فرانسه، وي امروز در كنفرانس خبري ماهانه خود تاكيد كرد: «ما با حكم مرگ مخالفيم چه براي صدام باشد چه فرد ديگري.»

وي در عين حال بارها از اظهار نظر خاص درباره حكم مرگ صدام سر باز زده است.
از سوي ديگر مارگارت بكت، وزير امور خارجه انگليس با انتشار بيانيه‌اي اعلام كرد: «من از اينكه صدام حسين و ديگر همدستانش با عدالت روبه‌رو شدند و پاسخ جناياتشان را مي‌دهند، استقبال مي‌كنم.»

وي افزود: «جنايت‌هاي وحشتناكي توسط رژيم صدام حسين انجام شد. درست است افرادي كه عليه مردم عراق مرتكب جنايت مي‌شوند بايد با عدالت عراقي روبرو شوند.»

وزير خارجه انگليس تاكيد كرد: «حكم امروز و احكام دادگاه عالي عراق در پايان دادگاهي اعلام مي‌شود كه در آن شواهدي ارائه شده و مورد چالش تحت نظر رسانه‌ها قرار گرفته است.»

«جان ريد»، وزير كشور انگليس نيز گفت اين حكم «تصميم مستقل يك كشور مستقل است و از جهتي اعلام نهايي استقلال عراق است.»

وي به «بي.بي.سي» گفت: «آنها حاكمان سرنوشت خود هستند و امروز به عنوان حاكمان آن سرنوشت تصميمي را گرفته‌اند كه فكر مي‌كنم همه ما بايد به آن احترام بگذاريم.»

ريد در پاسخ به اين پرسش كه آيا وي حكم مرگي را كه براي صدام و دو تن از دستياران ارشدش صادر شده، تاييد مي‌كند، گفت: «فكر مي‌كنم ما نظرات خود را درباره اين مسئله داريم اما مطمئن نيستم نقشي در اين باره داشته باشيم.»

واكنش فرانسه به نتیجه مسابقه كاریكاتور هولوكاست در ایران